Akü Kaç Kg? Akü Ağırlık Tablosu ve Kapasite (Ah) Hesabı

Kamera kayıt cihazları, alarm panelleri, yangın santralleri ve UPS’ler elektrik kesildiğinde akülerle çalışır; otomobiller ise marş için aküye ihtiyaç duyar. Akü taşınırken, rafa ya da kabine yerleştirilirken ve kargo hesabı yapılırken ilk sorulan soru genellikle aynıdır: akü kaç kg? Bu rehberde en yaygın akülerin yaklaşık ağırlıklarını tablo halinde veriyor, ardından ihtiyacınız olan kapasiteyi (Ah) ve yedekleme süresini nasıl hesaplayacağınızı örneklerle anlatıyoruz.

Akü ağırlık tablosu (12 V)

Aynı kapasitedeki iki akü, kullanım amacına göre farklı ağırlıkta olabilir. Bu yüzden otomobil marş akülerini ve UPS, alarm ve kamera sistemlerinde kullanılan kapalı tip (VRLA/AGM) aküleri ayrı tablolarda veriyoruz.

Otomobil ve ticari araç marş aküleri

Kapasite	Yaklaşık ağırlık	Tipik kullanım
45 Ah	11–12,5 kg	Küçük otomobil
50 Ah	12–13,5 kg	Küçük ve orta sınıf otomobil
60 Ah	14–16 kg	Orta sınıf otomobil (en yaygın)
72 Ah	16–18 kg	Orta-üst sınıf, dizel otomobil
80 Ah	18,5–20 kg	Büyük otomobil, hafif ticari
95–100 Ah	21,5–25 kg	SUV, kamyonet, hafif ticari
135 Ah	31–34 kg	Minibüs, küçük kamyon
180 Ah	43–46 kg	Kamyon, otobüs, iş makinesi
225 Ah	53–56 kg	Ağır vasıta

UPS, alarm ve kamera sistemlerinde kullanılan VRLA (AGM/jel) aküler

Kapasite	Yaklaşık ağırlık	Tipik kullanım
7 Ah	2–2,5 kg	Alarm paneli, yangın santrali, küçük UPS
9 Ah	2,5–2,8 kg	Ofis tipi UPS
12 Ah	3,5–4 kg	Kayıt cihazı ve modem yedeği
18 Ah	5–6 kg	Yangın santrali, geçiş kontrol
26 Ah	8–9 kg	Orta güçte UPS
40 Ah	12–14 kg	Rack UPS, harici akü kabini
65 Ah	19–22 kg	Uzun süreli UPS yedeği
100 Ah	28–35 kg	Akü kabinli UPS, solar sistem
200 Ah	55–65 kg	Büyük UPS ve enerji depolama

Pratik formül: akü ağırlığını hızlı tahmin etmek

Tablo elinizde yokken kurşun-asit akülerde şu kaba kural iş görür:

• Marş aküsü: Ah × 0,24 ≈ kg. Örnek: 60 Ah × 0,24 ≈ 14,4 kg.
• VRLA (AGM/jel) akü: Ah × 0,30 ≈ kg. Örnek: 100 Ah × 0,30 ≈ 30 kg.
• Lityum (LiFePO4) akü: aynı kapasitedeki kurşun-asit akünün yaklaşık yarısından daha hafiftir; daha uzun ömürlüdür ama ilk yatırım maliyeti yüksektir.

Bu formül yalnızca ön tahmin içindir. Raf, kabin veya duvar montajı planlanırken ürünün katalog ağırlığı kullanılmalı; birden fazla akü taşıyacak raf ve zeminlerin toplam yükü ayrıca hesaplanmalıdır.

Akü ağırlığı neden farklı olur?

• Kurşun miktarı: Kurşun-asit bir akünün ağırlığının büyük kısmı kurşun plakalardan gelir. Kapasite arttıkça plaka miktarı, dolayısıyla ağırlık artar.
• Kullanım amacı: Marş aküleri kısa sürede yüksek akım verecek ince ve çok sayıda plakayla, UPS ve alarm aküleri ise uzun süreli deşarja dayanacak daha kalın plakalarla üretilir.
• Teknoloji: AGM, jel ve sulu tip aküler aynı kapasitede farklı ağırlıkta olabilir; lityum aküler belirgin şekilde hafiftir.
• Kasa ve tasarım: Kasa malzemesi, terminal tipi ve üreticinin tasarımı birkaç yüz gram ile birkaç kilogram arasında fark yaratabilir.

Akü çeşitleri: teknolojiye göre

Akülerin çoğu kurşun-asit esaslıdır; aralarındaki fark elektrolitin nasıl tutulduğu ve plakaların nasıl üretildiğidir. Lityum aküler ise farklı bir kimyayla çalışır. Doğru akü türü, kullanım amacına göre seçilmelidir.

Sulu (standart) kurşun-asit akü

Elektrolit sıvı haldedir. En ekonomik türdür; bazı modellerde zamanla saf su eklenmesi gerekir ve şarj sırasında gaz çıkardığı için iyi havalandırılan yerlerde kullanılmalıdır. Kullanım: otomobil ve kamyon marş aküleri, forklift (traksiyon) aküleri, büyük endüstriyel akü grupları.

Kalsiyum (bakımsız) akü

Plakalarında kalsiyum alaşımı kullanılan sulu aküdür; su kaybı çok düşük olduğu için kullanıcı tarafından su eklenmez. Kullanım: günümüz otomobillerinin büyük çoğunluğundaki marş aküleri.

EFB akü

Geliştirilmiş sulu akü (Enhanced Flooded Battery). Standart aküye göre sık şarj-deşarja daha dayanıklıdır. Kullanım: start-stop sistemli otomobillerde giriş seviyesi çözüm.

AGM akü

Elektrolit cam elyafı ayırıcılara emdirilmiştir; akü sızdırmaz ve bakım gerektirmez (VRLA). İç direnci düşüktür, yüksek akımı kolay verir ve farklı pozisyonlarda kullanılabilir. Kullanım: UPS, alarm paneli, yangın ihbar santrali, kamera kayıt sistemleri, start-stop özellikli üst segment otomobiller, tekneler.

Jel akü

Elektrolit silika ile jel haline getirilmiştir; sızdırmaz ve bakımsızdır. Derin deşarja ve yüksek ortam sıcaklığına AGM’ye göre daha dayanıklıdır, ancak şarj gerilimine hassastır ve jel aküye uygun ayarlanmış şarj cihazı gerekir. Kullanım: güneş enerjisi sistemleri, tekne ve karavan servis aküleri, akülü tekerlekli sandalye ve temizlik makineleri.

Derin döngülü (deep cycle) akü

Kalın plakalarla, düzenli olarak derin boşaltılıp yeniden şarj edilmek üzere tasarlanır. AGM, jel veya sulu yapıda olabilir. Kullanım: solar ve off-grid sistemler, karavan, tekne, golf arabası, uzun süreli UPS yedekleri.

Tübüler (OPzS / OPzV) akü

Pozitif plakaları tüp şeklinde olan, çok uzun tasarım ömrüne sahip endüstriyel akülerdir; genellikle 2 V hücrelerin seri bağlanmasıyla gruplar oluşturulur. OPzS sulu, OPzV jel tiptir. Kullanım: telekom merkezleri, enerji santralleri, veri merkezleri ve büyük UPS sistemleri.

Lityum (LiFePO4) akü

Aynı kapasitedeki kurşun-asit akünün yaklaşık yarısından daha hafiftir, kullanılabilir kapasitesi daha yüksektir ve binlerce şarj döngüsüne dayanabilir. Pil yönetim sistemi (BMS) ile çalışır; ilk yatırım maliyeti yüksektir ve sıfırın altındaki sıcaklıklarda şarj edilmemesi gerekir. Kullanım: solar sistemler, karavan ve tekne, taşınabilir güç istasyonları, yeni nesil UPS’ler.

Akü türü	Bakım	Derin deşarj dayanımı	Öne çıkan kullanım
Sulu / kalsiyum	Az / yok	Düşük	Otomobil marş aküsü
EFB	Yok	Orta	Start-stop otomobil
AGM	Yok	Orta-iyi	UPS, alarm, yangın, start-stop
Jel	Yok	İyi	Solar, tekne, karavan
Tübüler OPzS/OPzV	Az / yok	Çok iyi	Telekom, büyük UPS
LiFePO4	Yok	Çok iyi	Solar, karavan, tekne

Kullanım alanlarına göre akü seçimi

Elektronik ve güvenlik sistemleri

Bu sistemlerde akü çoğu zaman sürekli şarjda bekler ve yalnızca elektrik kesildiğinde devreye girer. Bu nedenle kapalı mekânlara uygun, sızdırmaz ve bakım gerektirmeyen VRLA (genellikle AGM) aküler kullanılır.

Sistem	Tipik akü	Not
Hırsız alarm paneli	12 V 7 Ah AGM	Panel kutusunun içine yerleştirilir; çoğu sistemi uzun saatler çalıştırır
Yangın ihbar santrali	2 × 12 V 7–18 Ah AGM (24 V)	Kapasite, bekleme ve alarm süresine göre hesaplanır
Kamera kayıt cihazı (NVR/DVR)	UPS içinde 12 V 7–9 Ah veya harici akü	PoE switch ve modem de aynı UPS’e bağlanmalıdır
Geçiş kontrol ve kapı kilidi	12 V 7 Ah AGM	Güç kaynağı kutusunda; kilit tipine göre kesintide kapının davranışı önceden belirlenir
Ofis ve rack UPS	12 V 7–9 Ah AGM (seri bağlı)	Uzun süre için harici akü kabini eklenir
Büyük UPS ve veri merkezi	40–200 Ah AGM veya OPzV grupları	Akü odası, havalandırma ve taşıma yükü planlanmalıdır

Not: Kablosuz alarm dedektörleri, sirenleri ve kumandaları akü yerine genellikle şarj edilemeyen lityum pille çalışır. Pil ömrü kullanıma göre değişir; panel pili zayıflayan cihazı bildirir.

Otomobil, kamyon ve iş makineleri

• Standart otomobil: kalsiyum bakımsız marş aküsü (genellikle 45–74 Ah).
• Start-stop otomobil: araç üreticisinin belirttiği EFB veya AGM akü; yerine sıradan akü takılması önerilmez.
• Kamyon, otobüs, iş makinesi: yüksek kapasiteli marş aküleri (135–225 Ah), çoğu zaman iki akü seri bağlanarak 24 V sistem oluşturulur.

Tekne ve denizcilik

Teknelerde genellikle iki ayrı akü grubu bulunur: motoru çalıştıran marş aküsü ve aydınlatma, buzdolabı, navigasyon gibi cihazları besleyen servis (ev) aküsü. Servis aküsünde derin döngülü AGM, jel veya LiFePO4 tercih edilir. Sarsıntı, eğim ve nem nedeniyle sızdırmaz aküler daha güvenlidir.

Karavan, solar ve off-grid sistemler

Güneş panelinden gün içinde şarj olup gece boşalan bu sistemlerde akü her gün döngüye girer. Bu nedenle derin döngülü jel, AGM veya LiFePO4 akü kullanılır; marş aküsü bu kullanımda kısa sürede kapasite kaybeder.

Endüstriyel kullanım

• Forklift ve transpalet: sulu tübüler traksiyon aküleri veya lityum aküler.
• Telekom ve enerji tesisleri: uzun ömürlü OPzV/OPzS akü grupları.
• Akülü tekerlekli sandalye, temizlik makinesi, golf arabası: derin döngülü jel veya AGM aküler.

Ah (amper-saat) ne anlatır?

Ah, akünün depolayabildiği yük miktarını gösterir. 100 Ah’lik bir akü teorik olarak 5 amper akımı 20 saat boyunca verebilir. Etiketteki değer genellikle 20 saatlik deşarja göre verilir; daha yüksek akım çekildiğinde kullanılabilir kapasite azalır.

Yedekleme süresini hesaplarken enerjiyi watt-saat (Wh) cinsinden düşünmek daha doğrudur: Wh = Volt × Ah. Örneğin 12 V 100 Ah bir akü yaklaşık 1.200 Wh enerji depolar.

Yedekleme süresi nasıl hesaplanır?

1. Akülerden beslenecek cihazların gücünü (watt) toplayın.
2. Akü enerjisini hesaplayın: Volt × Ah.
3. Kullanılabilir oranı uygulayın: akü ömrü için kurşun-asitte yaklaşık %50, lityumda yaklaşık %80.
4. UPS veya inverterin verimini hesaba katın (genellikle %85 civarı).
5. Kullanılabilir enerjiyi toplam güce bölün; sonuç saat cinsinden yedekleme süresidir.

Örnek: 8 kameralı kayıt sistemi

NVR 25 W + 8 IP kamera (her biri yaklaşık 5 W) 40 W + PoE switch 15 W + modem 10 W = yaklaşık 90 W.

12 V 100 Ah kurşun-asit akü: 1.200 Wh × 0,5 × 0,85 ≈ 510 Wh. 510 Wh ÷ 90 W ≈ 5,5 saat yedekleme. Aynı yükte küçük bir UPS’in dahili aküleri (örneğin 2 × 12 V 7 Ah) ancak 1 saat civarında dayanır.

Örnek: alarm ve yangın panelleri

Alarm panelleri bekleme durumunda düşük akım çeker; 12 V 7 Ah bir akü çoğu ev ve küçük iş yeri sistemini uzun saatler çalıştırabilir. Yangın algılama sistemlerinde ise ilgili standartlar genellikle 24 saat bekleme ve ardından 30 dakika alarm süresi için akü hesabı ister; proje gereksinimine göre bu süre daha uzun olabilir. Bu hesap, santralin ve tüm dedektör/sirenlerin akım değerleriyle ayrıca yapılmalıdır.

Akü ömrünü uzatmak için

• Aküleri sık sık tamamen boşaltmayın; derin deşarj ömrü hızla kısaltır.
• Akü bulunan kabin veya odayı serin tutun. Kurşun-asit akülerde ortam sıcaklığı yaklaşık 10 °C arttığında ömür kabaca yarıya iner.
• Şarj cihazının akü tipine (AGM, jel, lityum) uygun ayarlandığından emin olun.
• Alarm ve UPS akülerini yılda en az bir kez test ettirin; kurşun-asit aküler genellikle 3–5 yılda değişim gerektirir.
• Aynı gruptaki akülerin tamamını birlikte değiştirin; eski ve yeni aküyü bir arada kullanmayın.

Sahadan notlar: Montajburada aküyü nasıl test ediyor?

Bir akünün voltajı normal görünse bile kesinti anında beklenen süreyi veremeyebilir. Bu yüzden UPS, alarm ve yangın sistemlerinde aküleri yalnızca voltaj ölçerek değil, yük altında test ederek değerlendiriyoruz. Sahada uyguladığımız üç yöntem:

Bu testler uygun ölçüm ekipmanı ve sistem bilgisi gerektirir; kritik sistemlerde kontrollü ve planlı yapılmalıdır.

Marş aküsü UPS veya alarmda kullanılır mı?

Kullanılması önerilmez. Marş aküleri motoru çalıştırmak için kısa süreli ve yüksek akım vermek üzere tasarlanır. UPS, alarm ve kamera sistemlerinde ise akü uzun saatler boyunca düşük akımla boşalır ve sürekli şarjda bekler; bu kullanım marş aküsünü hızla yıpratır. Ayrıca kapalı mekânlarda gaz çıkışı ve bakım ihtiyacı nedeniyle sızdırmaz, bakım gerektirmeyen VRLA (AGM veya jel) aküler tercih edilmelidir.

Sık sorulan sorular

60 Ah akü kaç kg?

12 V 60 Ah bir otomobil marş aküsü markaya göre yaklaşık 14–16 kg gelir. Örnek bir üretici verisinde 60 Ah akünün dolu ağırlığı 14,5 kg’dır.

72 amper akü kaç kilo gelir?

12 V 72 Ah marş aküsü yaklaşık 16–18 kg gelir. Örnek bir üretici verisinde bu değer 16,6 kg’dır.

100 Ah akü kaç kg?

100 Ah marş aküsü yaklaşık 23–25 kg, UPS ve solar sistemlerde kullanılan 100 Ah VRLA (AGM/jel) akü ise yaklaşık 28–35 kg gelir; derin döngülü bazı modeller 38–39 kg’a çıkabilir.

Alarm aküsü kaç kg?

Alarm panellerinde en yaygın kullanılan 12 V 7 Ah akü yaklaşık 2–2,5 kg’dır. Daha büyük sistemlerde kullanılan 12 V 18 Ah akü ise 5–6 kg civarındadır.

Jel akü ile AGM akü arasındaki fark nedir?

İkisi de sızdırmaz ve bakımsızdır. AGM akü yüksek akımı daha kolay verir ve UPS, alarm, yangın santrali gibi sürekli şarjda bekleyen sistemlerde yaygındır. Jel akü derin deşarja ve sıcaklığa daha dayanıklıdır; solar ve tekne gibi her gün döngüye giren kullanımlarda öne çıkar, ancak uygun şarj cihazı gerektirir.

Teknede hangi akü kullanılmalı?

Marş için marş aküsü, cihazları beslemek için ayrı bir servis aküsü kullanılması önerilir. Servis aküsünde derin döngülü AGM, jel veya LiFePO4 tercih edilir; sızdırmaz tipler sarsıntı ve eğim koşullarında daha güvenlidir.

Akü eskiyince ağırlığı azalır mı?

Belirgin bir şekilde azalmaz. Akü eskidikçe kapasite kaybeder ama bu kayıp ağırlıktan anlaşılamaz. Akünün durumunu anlamak için akü test cihazıyla ölçüm yapılması gerekir.

Akü ağırlığı kaliteyi gösterir mi?

Tek başına göstermez. Aynı tip ve kapasitedeki akülerde kurşun miktarı genellikle kapasiteyle ilişkilidir; ancak kalite için üreticinin teknik verileri, garanti süresi ve kullanım amacına uygunluk birlikte değerlendirilmelidir.