Elektrikli araçlar, çevre dostu ve ekonomik avantajlarıyla popülerleşmektedir. Elektrikli araç şarj istasyonları, araçların pillerini şarj etmek için kullanılır ve AC enerjiyi DC’ye dönüştürerek araç pillerini şarj eder. Farklı türde şarj istasyonları vardır: evde, halka açık ve hızlı şarj istasyonları. Şarj süresi ve maliyeti, istasyon tipine ve aracın pil kapasitesine bağlıdır.

Elektrikli araçlar adından da anlaşılacağı gibi, elektrik enerjisi ile çalışan araçlardır. Benzinli veya dizel motorlu araçların aksine, bir elektrik motoruna ve büyük bir pil setine sahiptirler. Bu pil seti aracın motoruna elektrik sağlar ve aracınızı hareket ettirir.

Peki, bu pil seti nasıl şarj olur? İşte burada elektrikli araç şarj istasyonları devreye girer.

Elektrikli araç şarj istasyonları temel olarak bir enerji kaynağı ve bu enerjiyi aracınızın piline aktaran bir ara yüzdür. Şarj istasyonu elektrik enerjisini şebeke elektriğinden alır. Daha sonra bu elektrik istasyonun içindeki elektronik devreler tarafından, aracınızın pilinin kabul edebileceği bir forma dönüştürülür.

Bu dönüştürme işlemi AC (Alternatif Akım) ve DC (Doğru Akım) kavramları ile ilgilidir. Şebeke elektriği genellikle AC formundadır, ancak elektrikli araçların pilleri DC formunda elektrikle şarj olur. Bu nedenle, şarj istasyonları genellikle bir AC/DC dönüştürücüsü içerir.

Şarj işlemi sırasında şarj istasyonu ve aracınız arasında sürekli bir iletişim vardır. Bu iletişim, aracınızın şarj durumunu, pil sağlığını ve daha fazlasını izler ve şarj hızını ve yoğunluğunu buna göre ayarlar. Bu, pilin hem güvenli hem de verimli bir şekilde şarj olmasını sağlar.

Enerji transferi genellikle aracınızın şarj soketinden şarj istasyonuna uzanan bir kablo aracılığıyla gerçekleşir. Şarj süresi, aracınızın pil kapasitesine, şarj istasyonunun gücüne ve aracınızın pilinin ne kadar boş olduğuna bağlıdır.

Aslında bir elektrikli araç şarj istasyonu, temelde büyük bir elektrik dönüştürücüsüdür. Kendi aracınızı şarj etmek, telefonunuzu şarj etmeye benzer; sadece daha büyük bir pil ve daha fazla güç gerektirir.

Önemli olan bu teknolojiyi anlamak ve doğru şekilde kullanmaktır.

örneğin : 7,2 amper akünün ağırlığı 0,24*7,2=1,72 kg dır.

örneğin : 7,2 amper akünün ağırlığı 0,24*9=2,16 kg dır.

örneğin : 60 amper akünün ağırlığı 0,24*60=14,40 kg dır.

örneğin : 72 amper akünün ağırlığı 0,24*72=17,28 kg dır.

örneğin : 90 amper akünün ağırlığı 0,24*90= 21,60 kg dır.

örneğin : 95 amper akünün ağırlığı 0,24*95= 22,80 kg dır.

örneğin : 100 amper akünün ağırlığı 0,24*100= 24,00 kg dır.

örneğin : 105 amper akünün ağırlığı 0,24*105= 25,20 kg dır.

örneğin : 110 amper akünün ağırlığı 0,24*110= 26,40 kg dır.

örneğin : 115 amper akünün ağırlığı 0,24*115= 27,60  kg dır.

örneğin : 120 amper akünün ağırlığı 0,24*120= 28,80 kg dır.

Piller Nasıl Çalışır?

Piller düşündüğünüzden daha uzun süre kullanılmış. 1938’de arkeolog Wilhelm Konig, bugünkü Bağdat’ın hemen dışındaki Khujut Rabu’yu kazarken bazı tuhaf kil kapları keşfetti. Yaklaşık 5 inç (12,7 santimetre) uzunluğunda olan kavanozlar, bakır kaplı ve MÖ 200 yıllarına tarihlenen bir demir çubuk içeriyordu.Testler, gemilerin bir zamanlar sirke veya şarap gibi asidik bir madde ile doldurulduğunu ve Konig’in bu gemiler eski pillerdi. Bu keşiften bu yana, bilim adamları aslında elektrik yükü üretebilen saksıların kopyalarını ürettiler. Bu “Bağdat pilleri” dini ritüeller, tıbbi amaçlar ve hatta elektrokaplama için kullanılmış olabilir.

1799’da İtalyan fizikçi Alessandro Volta, alternatif pilleri çinko, salamurala ıslatılmış karton veya kumaş ve gümüş katmanları istifleyerek ilk pili yarattı . Voltaik yığın olarak adlandırılan bu düzenleme, elektrik üreten ilk cihaz değildi , ancak sabit, kalıcı bir akım yayan ilk cihazdı. Bununla birlikte, Volta’nın icadında bazı dezavantajlar vardı. Tabakaların istiflenebileceği yükseklik sınırlıydı, çünkü istifin ağırlığı salamurayı kartondan veya bezden sıkacaktı. Metal diskler de pilin ömrünü kısaltarak hızla korozyona uğrama eğilimindeydi. Bu eksikliklere rağmen, SI elektromotor kuvvet birimi şimdi Volta’nın başarısı onuruna volt olarak adlandırılıyor.

1) AKÜ

Akü elektrik enerjisini depolamak için icat edilmiştir. Hepimizin bildiği, bütün kara ve deniz araçlarımızda halen kullanmakta olduğumuz aküler bundan tam 159 yıl önce icat edilmiştir. Bu aküler bir dizi iyileştirmeler ve geliştirmeler ile bu günkü haline getirilmiş olsalar da, temel çalışma prensipleri hala aynıdır.

2) AKÜ ÇEŞİTLERİ

Aküler genel gruplandırmada: 

• KURŞUN ASİT konvansiyonel aküler (sulu akü),

• JEL aküler,

• AGM aküler,

olmak üzere 3 ana grupta toplanmaktadır. 

Bazı üreticiler bu gruplar içinde de farklı seçenekler sunmaktadırlar.

KURŞUN ASİT AKÜ (Sulu aküler), içinde elektrolit olarak adlandırdığımız seyreltik sülfürik asit ve kurşun plakalar bulunan:

A) Hücreleri kapaklı ve elektrolit seviyesi kontrol edilebilir. 

B) Tam bakımsız VRLA olarak adlandırılan kapalı şekilde 2 çeşit olarak bulunabilmektedir.

Bu aküler kullanım amaçlarına göre ayrıca STARTER AKÜ veya DEEP CYCLE* olarak adlandırılan farklı seçenekler ile sunulmaktadır.

STARTER AKÜLER anlık olarak çok yüksek akım (Amper) verebilmekte ise de daha uzun süreli ve daha düşük akım ihtiyaçlarında DEEP CYCLE* aküler tercih edilmelidir.

Teknemizde marş aküsü ve baş pervanesi aküsü gibi kısa sürede yüksek akım boşaltımı yapması gereken aküler STARTER akü olarak seçilmelidir.

Servis aküsü olarak kullanacağımız aküler ise DEEP CYCLE özellikli olarak seçildiğinde daha uzun süre hizmet verirler. Şu sırada birçok üretici iki amaca birden cevap verecek tipte ÇİFT AMAÇLI aküler de üretmektedirler. JEL AKÜ Kurşun plakaların arasında bulunan elektrolitin jöle kıvamında olduğu akülerdir. Bakımsız tip kapalı akülerdir. Servis aküsü olarak kullanılmak için ideal akülerdir. DEEP CYCLE* özellikleri yüksektir. Hızlı şarj edilebilme özellikleri yoktur.

AGM AKÜ Kurşun plakaların arasında elyaf vardır ve jöle kıvamında olan elektrolit bu elyafa emdirilmiş şekilde bulunur. Bu tür aküler yatay ve dikey olarak istenilen şekilde istiflenebilirler. Hızlı şarj edilebilme özellikleri daha yüksektir.

* DEEP CYCLE terimi Akünün şarj/deşarj döngü sayısının yüksek olduğunu ifade eder.

3) TEKNEMİZDEKİ AKÜLER

Teknelerimizde farklı yerlerde ve farklı amaçlara yönelik aküler kullanmaktayız.

• Motor aküsü/aküleri (Ana makinenin/makinelerin çalıştırılması için kullanılır başkaca hiçbir tüketici birim ile bağlantı yapılmaz)

• Servis aküleri Tüm elektrikli sistemleri besler (Aydınlatma, Navigasyon, Irgatlar, Vinçler, pompalar, müzik/tv, invertör v.s.)

• Baş pervanesi aküleri Sadece baş pervanesinin elektrik motorunu besler, başkaca bir tüketici birim ile bağlantı yapılmaz.

Bu akülerin içinde motor ve baş pervanesi için kullanılacak olanların STARTER özellikli olması, servis akülerinin ise DEEP CYCLE veya ÇİFT AMAÇ özellikli olması akülerimizin kullanım ömürlerinin daha uzun olmasını sağlayacaktır.

4) VOLT, AMPER, WATT?

“Elektrik” deyince bu terimler ilk akla gelen ve en sık kullandığımız ölçü birimleridir.

Fazlaca teknik detaya girmeden özetlemek gerekirse:

VOLT akünün 2 kutbu arasındaki elektriksel gerilimdir.

Aküler genelde 12 VOLT olarak (6 Hücre x 2Volt) üretilmekte olsalar da; 6 VOLT (3 hücre x 2 Volt)

ve 2 VOLT (tek hücre) olarak üretilen yüksek Ah (Amper/Saat) özellikli aküler de bulunmakta olup bunlar daha ziyade büyük ve ticari teknelerde kullanılmaktadırlar.

Küçük ve orta boy teknelerin Elektrik sistemleri genelde 12 VOLT olarak projelendirilir.

Daha büyük teknelerde ise 12 VOLT x 2 adet / 6 VOLT x 4adet veya 2 VOLT x 12 adet akünün seri bağlanması sonucu elde edilen 24 VOLT sistemler tercih edilmektedir.

AMPER ise aküden çekilmekte olan enerjinin yoğunluğunu ifade eden birimdir. Güç ihtiyacı arttıkça çekilmekte olan akım (AMPER) miktarı da artmaktadır. Akülerin kapasitesi belirtilirken

Ah (Amper/saat) değeri kullanılmaktadır. Bu değer o akünün içinde depolanabilen toplam enerji miktarını ifade eder. Ayrıca akülerin üzerinde CCA veya CA olarak ifade edilen değer ise, o aküden anlık olarak çekilebilecek azami Amper miktarını gösterir.

WATT kullanılmakta olan toplam enerji miktarını tanımlar. Volt değeri ile çekilmekte olan Amper miktarının çarpımıdır. Örnek olarak 5 amper akım çeken bir buzdolabı 5A x 12V = 60 Watt enerji tüketmektedir.

Bu buzdolabı 24 saat içinde 12 saat kompresörünü çalıştırıp, 12 saat bekleme durumunda kalıyorsa 60 Watt x 12 saat = 720 Watt/saat/gün enerji tüketir.

Yukarıdaki örnekte gösterildiği gibi W/h (WATT/SAAT) olarak ifade edersek, belirlenen bir zaman süresi içinde kullanılmış toplam enerji miktarını tanımlamış oluruz ki, bu da teknemizdeki enerji tüketim hesaplarını yaparken tercih etmemiz gereken en emin ve şaşmayan yoldur.

Bunun niye böyle olduğunu açıklamak için örneklendirmek gerekirse:

Kullandığımız buzdolabı 60 Watt/h enerji tüketiyor ve teknemiz sahil elektriğine bağlı, aküler dolu ve “float” konumunda ise, akü voltajımız genelde 13,8 Volt olarak okunmaktadır.

Bu durumda buzdolabımız 60 Watt / 13,8 Volt = 4,35 Amper akım çekmektedir.

2-3 günlük bir gezi sonunda akülerimizi boşaltıp Voltajı 11,9 ‘a düşürdüğümüzde ise

Aynı buzdolabımız 60 Watt / 11,9 Volt = 5,05 Amper akım çekiyor olacaktır.

Örnekte görüldüğü gibi VOLT ve AMPER değerleri değişken olmakla beraber WATT değeri sabittir. Bu sebeple değişken değerler ile hesap yapmak yerine sabit değer ile gitmek daha doğru bir tercih olacaktır.

ÖZET: Teknemizin enerji tüketimini hesaplarken W/h (WATT/SAAT) bazında hesap yapmak faydalıdır.

5) ŞARJ / DEŞARJ NEDİR? NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Bir akünün ömrünü ve ömrü içinde güvenli hizmet verebilmesini belirleyen en temel faktörlerdir. Yukarıda yaptığımız tanımlamalar Şarj / Deşarj olayını anlamamıza yardımcı olacaktır. Aküler şarj edilerek üzerlerinde etiketlenmiş olan azami enerji miktarını depolamış olurlar. Biz de bu depolanmış olan enerjiden ihtiyacımız oranında tüketir ve bu süreçte akülerimizi boşaltırız. Her bir DOLDURMA/BOŞALTMA evresine ise LIFE CYCLE (ÖMÜR DÖNGÜSÜ) diyoruz.

Akülerin içinde depolanmış olan enerjinin ne kadarını kullandığımız ise DEŞARJ DERİNLİĞİ olarak tanımlanmaktadır. Örnek Aküde depolanmış olan enerji miktarı 140 Ah (AMPER/SAAT) olarak belirtilmiş ise biz 70 Ah enerji tükettiğimizde, akünün deşarj derinliğini 50% olarak ifade ediyoruz. Eğer 112 Ah enerji tüketmiş isek, deşarj derinliği 80% olmuştur diyoruz. 

Akünün üzerinde belirtilen Ah değeri ise genellikle 20 saat süren sabit akım çekimi ile hesaplanan değerdir. Yani 140 Ah kapasiteli bir akü saatte 7 amper sabit akım çekilerek, 20 saat süre ile deşarj edildiğinde etiketinde belirtilmiş olan enerjisinin tamamını verecektir.

Bu şekilde boşaltılırsa ve 10 saatte 14 Amper akım ile şarj edilirse, bu ideal bir CYCLE (DÖNGÜ) olmaktadır.

Akü üreticileri LIFE CYCLE (ÖMÜR DÖNGÜ SAYISI) verirken bu ideal koşulların gerçekleşmesi halinde elde edilebilecek azami değeri beyan ederler.

Bir akünün ÖMÜR DÖNGÜSÜ üreticisi tarafından 250 olarak belirtilmiş ise, bu akü ideal koşullar altında 250 defa ŞARJ/DEŞARJ edilebilir anlamına gelir. Oysa biz akümüzü sürekli olarak 50% den daha fazla deşarj ediyorsak yani her seyahatimizde birçok kere VOLTMETRE de 11,7 volt okuyorsak ve düşük voltaj alarmları çalıyorsa akülerimizin ÖMÜR DÖNGÜSÜ 50-100 civarına düşmüş olacaktır.

Akülerimizin bize azami süre ile hizmet etmesini istiyorsak akülerimizi nominal kapasitelerinin 50% sinden daha fazla deşarj etmememiz gerekiyor.

Öyle ise bunu nasıl sağlayacağız?

Önce teknemizde bir gün içinde tüketeceğimiz enerji miktarını; sonra da akülerimizin hiç şarj edilmeden en az 2 gün bu tüketimimizi karşılayabileceği kapasiteyi hesaplayacağız.

Ortalama büyüklükte bir tekne günde 100 Ah enerji tüketiyorsa 2 günde 200 Ah enerjiye ihtiyaç duyulacaktır. Bu da bizim akülerimizin enerjisinin 50% si olması gerektiğine göre, ideal Servis Akü bankı büyüklüğümüz 400 Ah olmalıdır.

Yani 4 adet 100 Ah veya 2 adet 200 Ah akü bulundurmamız gerekmektedir.

Eğer yer sıkıntısı ve sair sebepler ile bu koşulları sağlamak imkânımız yok ise,

A. Motoru veya jeneratörü daha sık çalıştırarak akülerin şarj seviyesinin 50% den aşağı düşmemesine özen göstermemiz,

B. Güneş enerjisi panelleri takarak akülerimizi koruyup enerji özgürlüğüne kavuşmamız gerekir.

ŞARJ PROTOKOLÜ

Her akü üreticisinin üretmiş olduğu akü tipine uygun olarak ne şekilde şarj edilmesi gerektiğini açıklayan teknik bildirimdir. Her akü tipi farklı şekillerde ve farklı sürelerde şarj edilmelidir. Yani her akünün kendisine özel açıklanmış bir şarj voltajı, şarj süresi ve Float (denge) voltajı vardır.

Eğer bir JEL aküyü, konvansiyonel kurşun asit akü şarj protokolü ile şarj edersek, her ne kadar 50% deşarj derinliğine dikkat ediyor olursak olalım, aşırı şarjdan dolayı kısa bir süre sonra arızalanmasına ve servis dışı kalmasına sebep olabiliriz.

Unutmayalım ki bu gibi durumlarda aküler garanti şartlarının dışında kalırlar.

Bunun için dikkat etmemiz gereken en önemli şey teknemizde bulunan şarj cihazlarının (REDRESÖRLERİN) üzerindeki akü cinslerini doğru seçerek buna göre ayarlarını yapmamız/yaptırmamız gereklidir.

Ayrıca genelde teknelerde tek redresör bulunmakta ve cinsleri farklı olsa da tüm aküler aynı redresörden şarj edilmektedir.

Yazımızın başlarında farklı amaçlar için farklı akü cinsleri tercih etmenin faydasından bahsetmiştik.

Bu durumda, motor ve baş pervanesi ne ait kurşun asit STARTER aküleri şarj etmek için bir redresör, JEL Servis akülerini şarj etmek için başka bir redresör kullanmak ve redresörleri farklı ayarlamak suretiyle akülerimizi ideal şekilde şarj eder, ömürlerini maksimum seviyelere çıkarabiliriz.

Aküler şarj edilirken “kaç voltta kaç amper ile şarj edilmelidir?” sorusunun cevabı akülerin ömrü açısından çok önemlidir. Bir Jel aküyü üreticisi tarafından tavsiye edilen şarj voltajı değerinden sadece 0,7 volt daha yüksek bir akımla şarj etmek bile akünün ömrünü 60% kısaltacaktır.

Keza akülerin sıcaklığı da servis ömrü üzerinde çok büyük etki yapar. 30 derece ortam ısısında

6 yıl servis ömrü olan bir JEL akü; ortam ısısının 40 dereceye yükselmesi halinde ancak 3 yıl hizmet verebilecektir. Bunun için akü bölmelerinin iyi havalandırılması çok önemlidir.

Akülerimiz şarj edilirken dikkat edilmesi gereken en önemli konu Şarj akımının (Amper)

Akülerin aşırı derecede ısınmasına sebep olmayacağı seviyelerde tutulmasıdır.

Bu değer Şarj edeceğimiz akü bankının toplam Ah değerinin 10-15% civarında bir şarj akımı olmalıdır. Yani 400 Ah akü bankını 40-60 Amperlik redresör ile şarj etmeliyiz. Şarjı daha çabuk tamamlayalım diye 150 Amper ile şarj edersek aküler çok çabuk ısınır ve kısa zamanda arızalanır.

Akü şarj cihazı seçerken akü ısısını sensör ile ölçme özelliği olan REDRESÖRLERİ tercih etmeliyiz.

Her akü kullanılmadığı ve şarj edilmediği süre içinde kendi iç kayıpları ile şarjını kaybeder. Bu kayıp akünün cinsine göre bir ayda 2% ile 25% arasında olabilir. Şarjını kaybeden ve uzun sürelerde düşük voltajda bekleyen akülerde SÜLFATLAŞMA denilen kimyasal olay meydana gelir. Kaliteli redresörlerde bu sülfatlaşmayı çözme ve önleme modu bulunmaktadır.

Özetle: Akülerimizi şarj ederken üretici verilerine bire bir uyulması ve yeni teknoloji ürünü kaliteli, 

REDRESÖRLER kullanarak, volt, amper, süre, ve ısı değerlerine uygun şarj edilmesi çok önemlidir.

6) AKÜ BANKLARI

Birden fazla akünün bir araya gelmesi ile oluşan akü havuzlarıdır.

Aküler birbirlerine paralel bağlandıklarında VOLTAJ sabit kalır, Ah değerleri birbirine eklenir. Örnek vermek gerekirse, 4 adet 100 Ah aküyü parallel bağlarsak (Artı kutuplar kendi aralarında eksi kutuplar kendi aralarında bağlanır.) 400 Ah kapasitede 12 Volt bir akü bankı oluşturmuş oluruz.

24 Volt sistemli teknelerde Aküler hem seri hem parallel bağlanmaktadır. Seri bağlantıda

Ah değeri sabit kalmakla birlikte voltaj değerleri birbirine eklenir. 

2 Adet 100 Ah akü seri bağlanarak 24 Volt 100 Ah bir grup; diğer 2 akü de aynı şekilde seri bağlanarak 2. Grup oluşturulur ve bu iki grup paralel bağlanır.

Böylece toplamda 24 Volt 200 Ah kapasitesinde bir akü bankı elde etmiş oluruz.

Aslında bu 12 Voltluk ve 24 Voltluk iki ayrı akü bankının kapasiteleri tamamen aynıdır. 

400 Ah x 12 Volt = 4.800 Watt = 200 Ah x 24 Volt

Akü banklarını oluşturan akülerin hepsinin aynı marka olması ve hepsinin aynı anda değiştirilmesi çok önemlidir. Çünkü her ne kadar Ah değerleri aynı da olsa farklı markaların akülerinin farklı teknik özellikleri vardır. Bu farklı özelliklerin paralellenmesi akülerin ömürlerine ters etki yapabilir.

Aynı şekilde, kullanılmış akülerden bazılarının sağlam olduğunu düşünerek, aynı akü bankının içindeki diğer bozuk aküleri yenileri ile değiştirmek çok yanlıştır.

Bu yeni akülere yapılacak en büyük kötülük olup, hiçbir şekilde ekonomik bir çözüm değildir.

Kullanılmış olan akülerin iç kayıpları daha yüksektir. Aynı bank içindeki yeni aküler kapasitelerinin büyük bir bölümünü eski akünün kayıplarını telafi etmeye harcayacağından ötürü toplamda büyük kayıplar yaşanacak, yeni akülerden faydalanılamayacaktır. Bir zincir en zayıf halkası kadar kuvvetlidir !

7) AKÜLERİN CAN DOSTU: “GÜNEŞ PANELLERİ”

Teknelerimizi kullandığımız zamanlarda olduğu kadar, kullanmadığımız zamanlarda da güneş panelleri akülerin vazgeçilmez kurtarıcısıdır.

Teknemizi kullanırken ihtiyaç duyduğumuz enerji güneş panellerinden elde edilerek akülerimize şarj edilir. Böylece aküleri sıkça şarj etme mecburiyetinden kurtuluruz.

Teknemizde olmadığımız kış dönemlerinde ise Marinadaki sahil elektriğinin muhtelif nedenler ile kesilmesi (Elektrik Kredisinin tükenmesi, pedestal’deki 220 Volt AC besleme kablosunun sigortasının atması) sonucu, akülerimizin şarj seviyesinin düşmesine engel olur.

Çoğu kez güneş paneli bulunan bir teknenin sahil elektriğine bağlanması gerekliliği de ortadan kalkmaktadır.

İyi koşullarda 2-3 sezon kullanılabilen akülerin ömrü, güneş panelleri kullanılması halinde 5-6 yıla kadar yükselebilmektedir. Güneş panellerine yatırım yaparken bu ekonomik faktörü de göz önünde bulundurmak gerekir.

Örnek teknemizin günde 100 Ah enerji tükettiğini Kabul etmiştik.

Bu da 100A x 12V= 1.200 Watt/h/gün tüketim demektir.

Bu tüketim miktarını güneş panelleri ile karşılamak için en basit hesap, panellerin günlük ortalama şarj süresi olan 5 saate bölmektir.

Yani 1200 / 5= 240 Watt(p) güneş paneli ( 2 adet 125 Watt) bizim teknemiz için uygundur diyebiliriz.

Yaygın olarak talep edilen sosyal uygunluk denetim programları arasında şunlar sayılabilir:

• WCA (Workplace Conditions Assesment)/ İşyeri Çalışma Koşulları Değerlendirilmesi
• SMETA / SEDEX (Sedex Members Ethical Trade Audit / Suplier Ethical Data Exchange )
• BSCI (Business Social Compliance Initiative)
• WRAP (Worldwide Responsible Accredited Production)
• ICS (Initiative Clause Sociale)

Montajburada olarak yukarıdaki sosyal uygunluk denetim programı yönetmeliğine uygun Yangın İhbar Sistemi ve Acil Aydınlatma Sistemi olmak üzere hizmet vermekteyiz.

Keşif ve Ayrıntılı bilgi için; 0212 553 54 55

Yapısal kablolama günümüz dünyasında binalar için hem inşaat aşamasında hem de inşaat çalışması bitmiş yapılar için olmazsa olmaz hale gelmiştir. Bilgisayar, telefon, internet, yangın, alarm, güvenlik, akıllı bina otomasyon, v.b. gibi sistemler için gelişmeye ve entegrasyona açık bir sistemdir.

Kablolar, data prizi, data plug, patch panel, kabinet gibi pasif ekipmanlar ile oluşturulan altyapı, sağlıklı bir network, telefon, haberleşme ve güvenlik sisteminin temel unsurunu oluşturmaktadır. Kurulan bu altyapı, çok uzun yıllar şirket ihtiyaçlarını karşılayabilmektedir.

Binalar için yapısal kablolama ilk maliyet açısından ve sonrasında genişleme ve entegrasyon özellikleriyle kullanım alanlarıyla maliyetlerin önüne geçmiştir. Bina ve yapıların uzun dönem dekorasyon ve tamirat giderlerini en aza indirmek için iyi bir kablolama sistemi şarttır. Yapısal kabloalama sistemlerinde farklı tip sistemler kullanılabilir. Bu sistemler ilerki dönemlerde gelişmeye ve arttırılabilir özellikte olmalı ve bu şekilde planlanmalıdır. Yapısal kablolama sistemleri kablo kanalları, şaft sistemi tava ve galerilerden faydalanarak bina içi ve dışı bağlantılar sağlamaktadır.

Renk sıcaklığı seçimi

Aslında Kelvin olarak ifade edilen renk sıcaklığının, kullanıcı için fiziksel ısı ile ilgisi yoktur. Aksine güneşin parlak mavi ışıklarının etkili olduğu yaz zamanlarında gün ışığının renk sıcaklığı soğuk beyaz olarak tanımlanır. Mum ışığının verdiği turuncu-sarı yada amber rengi ışığı da biz sıcak beyaz olarak adlandırıyoruz. Yapay ışık kaynaklarında renk sıcaklığı genellikle 2500 ila 8500 kelvin derece aralığındadır.

Sıcak beyaz ışık (2500-3300 Kelvin)

2500 – 3300 kelvin renk sıcaklıkları ”sıcak ışık” olarak kabul edilir. Kırmızı, turuncu, sarı ve kahverengi genellikle evlerde kullanılan toprak tonu renklerdir, bu mekanlar için sıcak ışık renkleri uygundur. Sıcak ışık genellikle parlak soğuk ışığa göre daha yumuşak, iyi bir görüş ve rahat bir atmosfer sağlar. Bunun için yatak odaları ve yaşam alanlarında kullanılır.

Doğal beyaz ışık (4000-4500 Kelvin)

Sıcak ışık evlerde genel bir kabul görmesine rağmen, bazı kişiler doğal beyaz ışığı tercih edebiliyor. Doğal beyaz ışık 4000 – 4500 kelvin renk sıcaklığındadır. Yeşil, beyaz, ve mavi tonlarla dekore ortamlarda doğal beyaz ışık tercih edilir. Kişilerde ve çalışanlarda enerjik ve ferahlatıcı bir ruh hali yarattığı için ofis ve ev-ofislerde tercih edilir.
Aynı zamanda, 4000 – 4500 Kelvin renk sıcaklığındaki ışık detay görmemizi destekler ve nesnelerdeki kusurları daha kolay görmemizi sağlar. Bu sebeple temizliğin önemli olduğu yerler, makyaj odalarındaki aydınlatmalarda faydalıdır.

Soğuk beyaz ışık (5000-6500 Kelvin)

Teknik olarak bakarsak 5000 – 6500 kelvin ışık yaz güneşinin kelvin derecesidir. Yani böyle bir ışıkla aydınlatmada güneşi taklit etmiş olursunuz. 6500 kelvin ışıkta bulunan fazla mavi ışık dolayısıyla gözlerimiz için risk oluşmaya başlar. Bu sebeple bu ortamlarda çok uzun süreler kalmamak gereklidir. Çalışma ortamlarında soğuk beyaz ışık iş verimliliğini artırabilir, konutlar dışında ofislerde, garajda, mücevher mağazasında, deri ve ayakkabu mağazalarında, gümüş objelerin sergilenmesinde, spor alanlarında kullanılır.

Psikolojik olarak sıcak beyaz ışığın insanın ortam sıcaklığını 1 – 2 derece daha yüksek hissettiği bilinmektedir. Buna bağlı olarak, satış istatistiklerine göre kuzey ülkelerde daha çok sıcak beyaz, ekvator bölgesine yaklaştıkça soğuk beyaz ışık tercihleri artmaktadır. Son bir not, eğer uykusuzluk problemi yaşıyorsanız, seviyor olsanız bile akşamları soğuk beyaz ışık tercih etmeyin, sıcak beyaz ışıkla aydınlanın.

Algı ve renk sıcaklığı ilişkisi

Renk sıcaklığı ortamda bir ambiyans yaratmakla birlikte sizin duvar, mobilya ve objelerinizi görünür kılmasında da yardımcı olur. Soğuk tonlu renklerle donatılmış bir mekanda sıcak ışık kullanılması renklerin soluk ve cansız görülmesine sebep olabilir. Tam tersi sıcak ton renklerde donatılmış bir mekanda soğuk ışık kullanılması doğru bir yaklaşım olmaz. Bu sebeple objelerin, ortamın görünümü aydınlatma ışığının kalitesine bağlıdır. Ortamda bulunan renkler ışık renk sıcaklığı seçimini dolaylı olarak etkiler. Akıllı bir seçim ortam ambiyansını değiştirmekle kalmaz, güzel görünümler de yaratır.

Santigrat derecesi sıfır noktasını suyun donma noktası olarak aldığından, 0 °C 273.15 K’e eşit olur. Benzeri şekilde Santigrat derece olarak ifade edilen herhangi bir sıcaklığı kelvine çevirmek için söz konusu değere 273.15 eklenir. Örneğin: 22 °C=295.15 K (22+273.15)

Kelvin sıcaklık birimi 1967’deki 13. Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı’ndan beri “derece” sözcüğü kullanılmadan tanımlanmakta ve dolayısıyla derece işareti (°) olmadan yazılmaktadır.

10 üzeri eksi 12 düzeyinde, 1 Kelvin’in milyarda biri kadar olan sıcaklığa ise pikokelvin denir.

kelvinn
Işığın, aydınlatma türü ve koşullarına göre bir rengi vardır. Bu renk farklı ışık kaynaklarında değişiklik gösterir. Kelvin cinsinden tanımlanan ışığın rengi 0 ila 20.000 Kelvin değerine sahip olabilir.
Beyaz olarak tanımlanan ışığın renk sıcaklığı 5500 Kelvin’dir. Bu değerin altındaki ışık kaynakları sarı, turuncu ve kırmızıya doğru kayarlar. Üstündeki ışık kaynakları ise yeşil, mavi ve mora kayarlar.

İnsan gözü toleranslı olduğu için ışık kaynaklarının rengini net olarak ayırt edemez. Örneğin bizim gözümüz için Tungsten lamba ile Floresans arasında fazla bir renk farkı yoktur. Ancak fotoğraf makineleri için durum böyle değildir. Onlar ışık kaynaklarının renklerine insan gözünden daha hassas oldukları için ‘beyaz ayarı’ adı verilen renk düzeltmelerine ihtiyaç duyarlar.

IŞIĞIN RENK SICAKLIĞI DEĞERLERİ

İster gün ışığı, ister flaş isterseniz foresan kullanın bütün ışık kaynaklarının bir renk sıcaklık değeri vardır. Gözümüz bu farklılıkları algılamasa da fotoğraf makineleri bu konuda çok hassastır. Aşağıdaki tabloda bazı ışık kaynaklarının renk sıcaklık değerini Kelvin cinsinden verildiğini görüyorsunuz:

1000-2000 K Mum Işığı
2500-3500 K Tungsten ampul
3000-4000 K Güneşin doğuşu/batışı
4000-5000 K Floresan Lamba Flaş
5000-5500 K Flaş
5000-6500 K Açık havada gün ışığı
6500-8000 K Kapalı gökyüzünde gün ışığı
9000-10000 K Bulutlu havada gün ışığı

BEYAZ AYARI DIGITAL FOTOGRAF MAKİNELERİNDE NASIL DÜZENLENİR?

Günümüzde en pahalısından en ucuzuna kadar bütün diital fotoğraf makinelerinde beyaz ayarı bulunur. Hatta artık kameralı cep telefonlarında bile beyaz ayarı ile ilgili seçenek sunulmaktadır. Türkçe menülü diital fotoğraf makinelerinde Beyaz Ayarı, İngilizce olanlarında ise White Balance olarak bulunan bu seçenek yardımı ile doğru renkler elde etmek mümkün olur. Temel Beyaz Ayarı seçeneklerine gelince:

Otomatik, Tungsten (akkor ampul), Floresan, Gün Işığı, Flaş, Bulut ve Gölge Beyaz Ayarı. Biraz gelişmiş ürünlerde ise ortamdan ölçüm yapmaya yarayan Seçimli (Custom) seçeneği de vardır. Çok gelişmiş (diital SLR gibi) ürünlerde ise doğrudan Kelvin değeri girerek Beyaz Ayarı yapılabilir.

Otomatik (Automatic): Genel olarak her ortamda kullanılabilir. Özellikle tek ışık kaynağı ile aydınlatılan ortamlarda başarılı sonuçlar verir. Ancak karışık aydınlatmalı (gün ışığı + tungsten lamba + foresan lamba gibi) iyi sonuç vermeyebilir. Ayrıca çok sık olmamakla beraber bazı ürünlerde Otomatik mod çok başarılı sonuçlar vermez.

Tungsten: Günlük hayatımızda çok sık kullanılan akkor ampuller 2500-3500 Kelvin civarında bir sıcaklık değerine sahiptirler. Bu tip ampul ile aydınlatılan bir ortamda fotoğraf çektiğinizde turuncu/sarı tonların fotoğrafa hakim olduğunu görürsünüz. Beyaz Ayarı’nın Tungsten modu (ki simgesi ampuldür) bu renk tonunu dengelemek için tercih edilmelidir. Bazen bu sarı/turuncu ton fotoğrafa sıcak bir etki vermek için özel olarak tercih edilebilir. Bu durumda mod Otomatik’te kalabilir.

Floresan (Fluorescent): 4000-5000 Kelvin civarında bir renk sıcaklıkığına sahip olan Floresan lambalar açık yeşil tonlarında bir renge sahiptir. Bu renk (eğer düzgün Beyaz Ayarı yapılmazsa) bütün fotoğrafa yayılabilir. Özellikle ortamı veya konuyu soğuk göstereceğinden Floresan Beyaz Ayarı’nın doğru yapılması gerekir.

Günışığı (Daylight): Açık havalarda yapılan çekimlerde tercih edilir. Yaklaşık 5000-5500 Kelvin değerine sahip olan günışığına göre düzenleme yapılır.

Flaş (Flash): Dahili ya da harici faş kullanıldığında bu cihazların renk sıcaklığı olan 5000-5500 Kelvin civarına göre ayarlama yapmak gerekir. Genelde Otomatik mod flaş kullanırken de başarı ile çalıştığından bu Beyaz Ayarı’nı fazla kullanmak gerekmez.

Bulut (Cloudy): Bulutlu veya kapalı havalarda tercih edilen bu mod çok sıklıkla kullanılmasa da zaman zaman gerekir.

Gölge (Shade): Açık ya da kapalı havalarda bir bina ya da ağaç gölgesinde fotoğraf çekileceği zaman tercih edilir.

Seçimli (Custom): Bu mod her üründe bulunmaz. Sadece orta/ileri seviye fotoğraf makinelerinde mevcutur. Özellikle karma aydınlatmalı ortamlarda mekandan ölçüm yaparak en doğru beyaz ayarını vermeye yarar. Doğru sonuçlar alınması için gerekli bir mod’dur.

Kelvin: Bu mod da sadece ileri seviye modellerde ve diital SLR ürünlerde bulunur. Kullanıcı doğrudan Kelvin değeri girerek fotoğraf çekebilir. Biraz ışık ve renk sıcaklığı bilgisi gerektirdiğinden rastgele kullanılması zordur. Nokta atışı yaparak en doğru sonuçları almakta yardımcı olduğundan çok işe yarar.

Beyaz Ayarı seçeneklerini kullanırken dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Aydınlatma koşulları ve ışık kaynakları değiştiğinde Beyaz Ayarı’nın da güncellenmesi gerekmektedir. Yanlış Beyaz Ayarı’nın kullanılması istenmeyen renklerin oluşmasına sebep olabilir. Örneğin Tungsten ayarı seçili iken flaşla fotoğraf çekerseniz mavi tonlarda bir fotoğraf elde edersiniz.

BEYAZ AYARI NEDEN GEREKLİDİR?

Işık fotoğrafı oluşturan temel öğlerden biridir. Aynı zamanda her ışığın bir sıcaklığı yani rengi de vardır. Mavi tonlarında bir ışık fotoğrafa soğukluk katarken sarı tonlarındaki ise sıcaklık katar.
Bu ve benzeri örnekler artırılabildiğinden değişik ışık renklerini bilip onları uygun şekilde kullanmak biz fotoğrafçıların vermek istedikleri mesajları (sevinç, hüzün, mutluluk, nefret vb gibi) destekler. Bu sayede daha anlamlı ve hedefe yönelik fotoğrafar çekebiliriz.

Amatör kullanımda ise Beyaz Ayarı’nın doğru kullanımı ile çektiğimiz fotoğrafardaki insan yüzleri, binalar, hayvanlar ve tüm konular doğru renklerde çıkarlar. Bu da daha iyi fotoğraf çekmemizde önemli bir adımdır. Kimse annesinin ya da eşinin yüzünün masmavi (ya da sapsarı) olduğu bir fotoğrafa bakmak istemez.

2020’de ilerledikçe, giderek artan sayıda bilgisayarlı görüş donanımlı araç ve teknolojinin kullanıldığını göreceğiz. Özerk otomobillerin “görme” ve tehlike etrafında dolaşma yolları esastır. Üretim hatları, hatalı ürünleri veya ekipman arızalarını izlemek için bilgisayarlı görüş kameraları kullanacak ve güvenlik kameraları bizi 7/24 izlemeye gerek kalmadan sıra dışı herhangi bir şey hakkında uyaracaktır.

Bilgisayar görüşü aynı zamanda 2020’de çok şey duyacağımız yüz tanıma özelliğini de sağlıyor. Teknolojinin akıllı telefonlarımıza erişimi kontrol etmede ne kadar yararlı olduğunu Apple’ın FaceID’inde gördük.

Bununla birlikte, kullanım durumları 2020’de artacağı için, gizliliği aşma ve ‘Büyük Ağabey’ (Big Brother) benzeri devlet kontrolünü sağlama potansiyeli nedeniyle bu teknolojinin kullanımını sınırlama konusunda daha fazla tartışacağız.

1913 yılında kurulmuş olan ve bugün kendi alanında tam yetkili bir kuruluş olan “Uluslararası Aydınlatma Komisyonunun” (CIE- Comission Internationale de l’Éclairage) eski ve yeni sözlüklerinde de aydınlatma, bu şekilde tanımlanmaktadır.

Loglama sistemi kullanılmayan kamuya açık kurumlarda herhangi bir kullanıcının İnternet ortamında işlemiş olduğu suçtan; suçu işleyen kişinin kaydı tutulmadığı için o kurum sorumludur.

Hotspot, belirlibir lokasyon içerisinde kablosuz erişim protokolleri yardımıyla sunulan internet bağlantısıdır. Türkçe karşılığı “Sıcak Nokta” olarak çevrilebilir. Ancak “Sıcak nokta” muhtemelen birçok kişiye yabancı gelecektir. Hotspot kelimesini Türkçeye çevirmeden birebir kullanımı daha yaygındır. Genel olarak “açık Wi-Fi noktası” şeklinde de kullanılabilir. Hotspot terimi ilk defa 1993 yılında NetWorld+Intercop konferansında Brett Stewart tarafından kullanılmıştır. Bazı tahminlere göre bugün itibari ile dünya çapında yaklaşık 200 milyon Hotspot noktası olduğu söylenmektedir.

Hotspot, çoğunlukla halka açık ya da kurumsal alanlarda kullanılan internet hizmetidir. Genellikle çoklu kullanıcıların olduğu kurumların tercih ettiği hotspot sistemi, kullanıcı kaydı ve şifre de isteyebilmektedir. Bunun bir örneği ise cep telefonları üzerinde yer alan Hotspot özelliğidir. Akıllı telefonlarda bulunan bu özellik sayesinde kullanıcı, kendi telefonunu modem olarak kullanıp internetini bir başka telefonla paylaşabilmektedir.

Hotspotlar halka açık yerlerde kablosuz internet ya da ağ hizmetlerinin sağlandığı yerel alanlardır. Bu özellik cep telefonlarında da yer alabilmektedir.

Kurumsal bazda kullanılan Hotspot alanlarında Wi-Fi teknolojisi kullanılır. Birçok kurum bunu ücretsiz olarak misafirlerine ve müşterilerine Firelog ile sağlayabilmektedir.

Hotspot sistemlerinin pek çok farklı çalışma methodu bulunmaktadır, temel olarak:

Web Bazı Kullanıcı Tanımlama

Kullanıcılar yerel ( Cihazın kendi üzerinde tutmuş olduğu DB ) ya da uzak ( LDAP, RADIUS vb.. Databases ) tarzı sistemler aracılığı ile Web sayfaları üzerinden kendilerini kullanıcı adı ve şifresi ya da sertifika bazında tanımlayarak cihaz üzerinden yerel ağa ya da geniş ağa ulaşım hakkı kazanmalarıdır.

SSO

SSO sistemi web bazlı kullanıcı tanımlamasına göre farklılıklar içermektedir. Temelde içerdiği farklılık kullanıcının herhangi bir tanımlama penceresi yerine sisteminde oturum açtığı kullanıcı adı ve şifresi ya da doğrulama cihazının istemci programı ile otomatik olarak sisteme oturum açmasına dayanır. Sistem oldukça güzel olmasına karşın çok stabil bir sistem değildir.